I. Mergullando (entre historias de 16 cordas)
Entre dezaseis cordas estas ti só e non estás xogando porque non é un xogo, como di Joyce Carol na súa gran novela Del Boxeo, ninguén xoga a boxeo; ti podes xogar ao baloncesto, ti podes xogar ao tenis, ti podes xogar ao fútbol pero ninguén xoga a boxeo.
Cada deporte soporta certos estereotipos que non citarei para deixar que o lector visualice os que se manifestan na súa mente… Non sei, quizais os estereotipos representen partes de realidade aínda que confundan esas partes polo todo. O peor creo que é que os estereotipos son o que quedan na superficie nun océano profundo e todos estamos sentados na area ollando de fronte e se queres ver o que hai no fondo debemos aceptar o mollarnos os pés.
Prometinme que non me esquecería dese día exacto no calendario pero hai recordos dos que todos nos esquecemos por defensa propia como se dunha esquiva se tratase. O que está claro é que era comezos de outubro e esa noite decidira durmir só no momento no que o meu corpo caese en cama como Joe Louis caeu na lona contra Rocky Marciano no Garden. Igual que Marciano eu aspiraba dar inicio a un período novo e próspero que marcase un cambio como o fixera ese combate. Nese momento non sabía nada do nobre arte, o que non significa que hoxe sexa un experto, pero entón por que achegarse a un novo deporte descoñecido? Quizais cada lector reconstruíu as súas propias imaxes cando pensou sobre os estereotipos que recaen no boxeo, moitos daríanlle motivos para nunca achegarse a el. Eu tería os meus e serían os que me incitaron a estar ás 10.30 da mañá chamando aos escasos ximnasios da miña cidade xa que onde eu vivía este deporte non gozaba de popularidade.
Ata ese momento eu xogaba ao baloncesto e desfrutaba do compoñente colectivo e todo o que iso implica. Era un tipo duro, pero coidado que quizais non me refira ao que estás asociando a un tipo duro. De forma resumida, o Home Invisible de Ralph Ellison fíxome entender que a beleza é unha cuestión de visibilidade e quen non é visible ten a súa fermosura secuestrada aos ollos do mundo, ata aos de un mesmo en moitos casos. Non é que fose invisible pero digamos que os focos non me alumeaban a min, non resolvía os partidos, o meu nome nunca aparecía entre o dos máximos anotadores e realmente non era o máis habilidoso. Digamos que a gran maioría da xente que accedía a un partido optaba por quedarse na area mirando para a superficie e non apreciaban todo o traballo que se desenvolve na profundidade, eu estaba alí. Era duro e persistente. Un adestrador dixo que cando es coñecedor das propias limitacións e as aceptas xa tés moito gañado no camiño da mellora. Decidín facer uso desa frase xa que penso que che evita de enormes cagadas. Vese moi rápido nun partido cando alguén rexeita ese consello e se flipa a facer algo para o que o seu sistema psicomotriz non está preparado, a diferencia entre as túas limitacións e ese momento de sobredimensionada confianza é unha cagada. A miña dureza centrábase na intensidade en cada momento no que estaba na cancha, era dos que non faltaba un só día a adestrar, do que adestraba pola súa conta a maiores, dos que interpretaba o que sucedía neses lugares nos que non se atopaba o balón. En definitiva sempre trataba de ter en mente que miña ambición fose superior ao meu talento, desa forma sempre conseguín poder desfrutar do que facía, do que para min tiña un valor e para a xente que non se quedaba na superficie e amaba o deporte no seu puro sentido.
Hai cambios que mudan aspectos que un imaxinaba tan intrínsecos que non resulta sinxelo de explicar. Ás 10.30 estaba falando con Fran o responsable dun dos poucos ximnasios especializado en artes marciais cerca do meu barrio. Transmitíralle a miña intención de comezar a practicar boxeo e cando me din conta era o final da tarde e estaba nun pequeno ximnasio que se dividía en tres espazos. Xusto na entrada estaba a recepción onde coñecín a Fran, un metro máis adiante había unha sala de musculación que me fixo recordar a fachada do Real Hospicio de San Fernando polo que pasaba cando subía a Madrid debido ao barroquismo na disposición das máquinas entre as que apenas quedaba espazo. Ese conxunto de máquinas transportábante á perestroika pola estética postsoviética o cal por un lado tranquilizoume xa que estaba claro que non era un ximnasio onde a xente fose centrarse máis en mostrar nas súa redes sociais o que facía do que desfrutar o feito da práctica deportiva. Isto dábame unha idea do tipo de persoas que estarían alí, era un lugar onde incluso quedarías en mal lugar se te conxuntabas para adestrar. As paredes estaban practicamente ocupadas de títulos e distincións obtidas por Fran ao longo da súa vida, creo que nese momento atopei a explicación ao prezo da mensualidade... Á dereita atopábanse os vestiarios, que como todo o ximnasio eran reducidos pero suficientes. Á esquerda da sala de musculación estaba o tatami onde se practicaba karate, kick boxing e boxeo e ao que non se pode acceder calzado, a excepción se é calzado específico destas disciplinas. Esta sala era cadrada con dúas columnas no medio e estaba rodeada de espellos para poder ver como executabas a técnica e autocorrexirte. Dous sacos de boxeo, guantes polo chan, un puching ball e colchonetas acaban de integrar ese espazo.
Fran era unha persoas desas que se arreda de todo o que implica a modernidade, incluso facía apoloxía dos valores clásicos fronte a calquera mariconada que á par de ser un comentario de sesgo homófobo eu sei que o dicía por simple reprodución do concepto, non por nada máis. Era un tipo duns cincuenta anos pero que nos pulía en resistencia e forza a todos os que alí estabamos na nosa plenitude física, non facía moitos anos viña de facer unha carreira que non estaba lonxe dos 90 km, os recortes da prensa local facéndose eco da nova tamén estaban nun lugar da parede da entrada. Con el só se podía traballar dunha forma que era con humildade e constancia, non había espazo para outras actitudes, algo que deixaba claro practicamente cunha disciplina castrense. A pesar diso, o positivo é que tiña esa aura de liderado que reconfortaba e daba seguridade e que facía que todos o seguiran cegamente, ademais sabía reconfortarte poñendo en valor o teu esforzo sempre que era preciso. Dende o comezo deixaba claro que non había espazo para un golpe dado a mala conciencia e que os valores que impregnaban o boxeo de respecto á persoa que tiñas en fronte sempre debían prevalecer. Ao mesmo tempo que el dicía estas cousas algúns dos veteranos, entre risas, recordaban como tiña expulsado a púxiles do ximnasio a metade de adestramento por non cumprir esas normas que non están escritas pero que todos sabemos e acatamos por vontade propia. En todos os ámbitos da vida temos normas non escritas xa que a tutela do Estado e as súas regulacións non chega a todas as esquinas, é aí cando deixamos de lado as figuras de poder que impoñen e reprimen se non acatas e podemos decidir aprobar figuras de autoridade que xorden da vontade individual que decide o grao de respecto que se lle outorga.
Sen guantes de boxeo, sen vendas e seguindo a estética común que me facían distar de parecer un aprendiz de púxil dou o comezo a miña andadura ante o meu propio reflexo do espello da sala de adestramento. O boxeo chega a ter gran semellanza con aspectos da vida, de feito unha das primeiras cousas que debes aprender é a andar, a desprazarte. Non foi algo sinxelo e eu tiña sorte de ter ese sistema psicomotriz que me daba certa axuda pero en cambio, outras persoas sufrían moito para lograr desenvolver ese balanceo en forma de péndulo perfectamente fluído. A iso logo debes engadirlle como desprazarte en todas as direccións, aspecto que en cada caso se realiza dunha forma determinada tendo que analizar perfectamente como posicionas o teu corpo dende o talón ata a cadeira. Logo disto pasamos ao tren superior e comezas a aprender os golpeos principais, primeiro con directos en ambos lados, cross, ganchos… Fran dáballe á técnica unha enorme importancia de aí estar un mes enteiro diante dun espello só repetindo movementos e revisando se cada parte do meu corpo estaba ben colocada.
Todo ese tempo tamén me serviu para recibir dúas lección fundamentais: a primeira foi a importancia do aspecto psicolóxico no manterte duro nesa constancia e tendo paciencia a pesar das ganas que tiña de adestrar co resto, ademais os adestramentos organizábanse en tres bloques que ían de un quecemento, adestramento técnico e logo apartado físico e podo afirmar que logo de levar uns vinte anos adestrando de forma intensa fun dándome conta co paso do tempo que nunca practicara un deporte con tanta esixencia física. Esta ía dende a necesidade de forza nas túas pernas e torso e unha capacidade de resistencia inhumana. Mentalmente en momentos resultaba duro xa que o teu organismo levaba unhas sacudidas importantes pero co tempo resultaban do máis reconfortantes, algo que só entenderás se o evidenciaches algunha vez. A segunda cousa que me ensinou o boxeo nese mes foi que é un auténtico ascensor social como ningún outro. O boxeo iguala a todo o mundo que se pon uns guantes, dá igual a túa condición social, de onde veñas, da túa conta no BBVA porque no momento que tés unha persoa en fronte todo iso non che vale de nada, estás ti só e non estás xogando. Relacionado con isto cando ves a unha persoa que parece de todo menos deportista, máis baixa ca ti e ao que lle sacas 10 kg que non te confunda; quizais non lle durarías medio asalto, é dicir noventa segundos. Isto faiche replantexar moitas cousas na vida. Quizais a partir dese día pensaríame máis o xogar ao azar en noites de excesos porque nunca sabes a quen tes diante. O boxeo iguala e seguindo o que dicía George Foreman, o boxeo é o deporte ao que aspiran o resto de deportes.
Cando deixei de facer sombra, que é como se lle chama ao feito de simular combinacións sen oposición, comecei a adestrar co resto de compañeiros e xa me sentín boxeador. Calquera que boxeara poderache dicir que unha hostia pode dala calquera, non hai nada de complicado niso, o realmente difícil e esquivar as que che veñen de volta. Nos seguintes meses centráronse en mellorar e como todo deporte que comeces a practicar ao principio é moi motivador porque a marxe de mellora é infinita e os avances prodúcense moi rápido se lle dedicas horas. O feito de comezar a enlazar combinacións que entraban e sentir que fas diana con forza é unha sensación indescritible, cando aprendes a facer esquivas cal Nicolino Loche ou máis actualmente Josh Kelly, sentes que flotas na tarima mentres evitas que o teu opoñente te alcance e se desgasta fisicamente. É un camiño longo o aprender e mellorar, require de convicción pero grandes campións españoles que comezaron a boxear con vinte e sete anos, sete anos despois estaban disputando títulos mundiais de peso mosca, miremos a Ángel Moreno.
A Barry MacGuigan preguntáronlle porque se fixera boxeador, el respondeu “Non podo ser poeta, non sei contar historias”. Dende as súas orixes o boxeo está cheo de historias como esta. Podemos retrotraernos a grandes campións que sacaron a superficie a súa vida dende os barrios máis marxinais de EEUU, podemos citar por exemplo ao Harlem dos anos vinte que tiña vida propia, esa especie de terra prometida que defendían pensadores como Du Bois para a comunidade afroamericana. Poderíamos citar moitas máis zonas pero habitualmente teñen un denominador común que é a falta de oportunidades. Todo o conxunto de historias que envolve ao boxeo habitualmente están bañadas dunha especie de aura dificilmente de explicar ou para a cal non hai explicación. Cada combate de boxeo é unha historia en si mesma, un drama que recorda ás táboas do teatro nas súas formas pero non no seu fondo. Os boxeadores como os actores entran a escena na procura dunha experiencia plena, nunha escena pública. Abandonas a túa faciana de cordura para explorar as túas sensacións máis profundas. Entras ao ring practicamente espido e estás ti só converténdose nun momento de misticismo no cal te xogas a vida en moitos casos contra outra persoa que quere ocupar a mesma éxtase final ca ti, esta non deixa de ser unha representación onírica de ti mesmo. Cando comeza a obra o final é incerto entre os dous protagonistas que son observados por un frío terceiro nas súas butacas. Nese momento no que soa a campá, aparéntase entrar noutra dimensión temporal só rexida de tres en tres minutos eternos dentro e tremendamente acelerados fóra. A historia que se conta ten os seus propios códigos a súa propia linguaxe que non pode ser cuestionada sen unha verdadeira vontade de querer entendelos e mollar o pés.
Cada deporte soporta certos estereotipos que non citarei para deixar que o lector visualice os que se manifestan na súa mente… Non sei, quizais os estereotipos representen partes de realidade aínda que confundan esas partes polo todo. O peor creo que é que os estereotipos son o que quedan na superficie nun océano profundo e todos estamos sentados na area ollando de fronte e se queres ver o que hai no fondo debemos aceptar o mollarnos os pés.
Prometinme que non me esquecería dese día exacto no calendario pero hai recordos dos que todos nos esquecemos por defensa propia como se dunha esquiva se tratase. O que está claro é que era comezos de outubro e esa noite decidira durmir só no momento no que o meu corpo caese en cama como Joe Louis caeu na lona contra Rocky Marciano no Garden. Igual que Marciano eu aspiraba dar inicio a un período novo e próspero que marcase un cambio como o fixera ese combate. Nese momento non sabía nada do nobre arte, o que non significa que hoxe sexa un experto, pero entón por que achegarse a un novo deporte descoñecido? Quizais cada lector reconstruíu as súas propias imaxes cando pensou sobre os estereotipos que recaen no boxeo, moitos daríanlle motivos para nunca achegarse a el. Eu tería os meus e serían os que me incitaron a estar ás 10.30 da mañá chamando aos escasos ximnasios da miña cidade xa que onde eu vivía este deporte non gozaba de popularidade.
Ata ese momento eu xogaba ao baloncesto e desfrutaba do compoñente colectivo e todo o que iso implica. Era un tipo duro, pero coidado que quizais non me refira ao que estás asociando a un tipo duro. De forma resumida, o Home Invisible de Ralph Ellison fíxome entender que a beleza é unha cuestión de visibilidade e quen non é visible ten a súa fermosura secuestrada aos ollos do mundo, ata aos de un mesmo en moitos casos. Non é que fose invisible pero digamos que os focos non me alumeaban a min, non resolvía os partidos, o meu nome nunca aparecía entre o dos máximos anotadores e realmente non era o máis habilidoso. Digamos que a gran maioría da xente que accedía a un partido optaba por quedarse na area mirando para a superficie e non apreciaban todo o traballo que se desenvolve na profundidade, eu estaba alí. Era duro e persistente. Un adestrador dixo que cando es coñecedor das propias limitacións e as aceptas xa tés moito gañado no camiño da mellora. Decidín facer uso desa frase xa que penso que che evita de enormes cagadas. Vese moi rápido nun partido cando alguén rexeita ese consello e se flipa a facer algo para o que o seu sistema psicomotriz non está preparado, a diferencia entre as túas limitacións e ese momento de sobredimensionada confianza é unha cagada. A miña dureza centrábase na intensidade en cada momento no que estaba na cancha, era dos que non faltaba un só día a adestrar, do que adestraba pola súa conta a maiores, dos que interpretaba o que sucedía neses lugares nos que non se atopaba o balón. En definitiva sempre trataba de ter en mente que miña ambición fose superior ao meu talento, desa forma sempre conseguín poder desfrutar do que facía, do que para min tiña un valor e para a xente que non se quedaba na superficie e amaba o deporte no seu puro sentido.
Hai cambios que mudan aspectos que un imaxinaba tan intrínsecos que non resulta sinxelo de explicar. Ás 10.30 estaba falando con Fran o responsable dun dos poucos ximnasios especializado en artes marciais cerca do meu barrio. Transmitíralle a miña intención de comezar a practicar boxeo e cando me din conta era o final da tarde e estaba nun pequeno ximnasio que se dividía en tres espazos. Xusto na entrada estaba a recepción onde coñecín a Fran, un metro máis adiante había unha sala de musculación que me fixo recordar a fachada do Real Hospicio de San Fernando polo que pasaba cando subía a Madrid debido ao barroquismo na disposición das máquinas entre as que apenas quedaba espazo. Ese conxunto de máquinas transportábante á perestroika pola estética postsoviética o cal por un lado tranquilizoume xa que estaba claro que non era un ximnasio onde a xente fose centrarse máis en mostrar nas súa redes sociais o que facía do que desfrutar o feito da práctica deportiva. Isto dábame unha idea do tipo de persoas que estarían alí, era un lugar onde incluso quedarías en mal lugar se te conxuntabas para adestrar. As paredes estaban practicamente ocupadas de títulos e distincións obtidas por Fran ao longo da súa vida, creo que nese momento atopei a explicación ao prezo da mensualidade... Á dereita atopábanse os vestiarios, que como todo o ximnasio eran reducidos pero suficientes. Á esquerda da sala de musculación estaba o tatami onde se practicaba karate, kick boxing e boxeo e ao que non se pode acceder calzado, a excepción se é calzado específico destas disciplinas. Esta sala era cadrada con dúas columnas no medio e estaba rodeada de espellos para poder ver como executabas a técnica e autocorrexirte. Dous sacos de boxeo, guantes polo chan, un puching ball e colchonetas acaban de integrar ese espazo.
Fran era unha persoas desas que se arreda de todo o que implica a modernidade, incluso facía apoloxía dos valores clásicos fronte a calquera mariconada que á par de ser un comentario de sesgo homófobo eu sei que o dicía por simple reprodución do concepto, non por nada máis. Era un tipo duns cincuenta anos pero que nos pulía en resistencia e forza a todos os que alí estabamos na nosa plenitude física, non facía moitos anos viña de facer unha carreira que non estaba lonxe dos 90 km, os recortes da prensa local facéndose eco da nova tamén estaban nun lugar da parede da entrada. Con el só se podía traballar dunha forma que era con humildade e constancia, non había espazo para outras actitudes, algo que deixaba claro practicamente cunha disciplina castrense. A pesar diso, o positivo é que tiña esa aura de liderado que reconfortaba e daba seguridade e que facía que todos o seguiran cegamente, ademais sabía reconfortarte poñendo en valor o teu esforzo sempre que era preciso. Dende o comezo deixaba claro que non había espazo para un golpe dado a mala conciencia e que os valores que impregnaban o boxeo de respecto á persoa que tiñas en fronte sempre debían prevalecer. Ao mesmo tempo que el dicía estas cousas algúns dos veteranos, entre risas, recordaban como tiña expulsado a púxiles do ximnasio a metade de adestramento por non cumprir esas normas que non están escritas pero que todos sabemos e acatamos por vontade propia. En todos os ámbitos da vida temos normas non escritas xa que a tutela do Estado e as súas regulacións non chega a todas as esquinas, é aí cando deixamos de lado as figuras de poder que impoñen e reprimen se non acatas e podemos decidir aprobar figuras de autoridade que xorden da vontade individual que decide o grao de respecto que se lle outorga.
Sen guantes de boxeo, sen vendas e seguindo a estética común que me facían distar de parecer un aprendiz de púxil dou o comezo a miña andadura ante o meu propio reflexo do espello da sala de adestramento. O boxeo chega a ter gran semellanza con aspectos da vida, de feito unha das primeiras cousas que debes aprender é a andar, a desprazarte. Non foi algo sinxelo e eu tiña sorte de ter ese sistema psicomotriz que me daba certa axuda pero en cambio, outras persoas sufrían moito para lograr desenvolver ese balanceo en forma de péndulo perfectamente fluído. A iso logo debes engadirlle como desprazarte en todas as direccións, aspecto que en cada caso se realiza dunha forma determinada tendo que analizar perfectamente como posicionas o teu corpo dende o talón ata a cadeira. Logo disto pasamos ao tren superior e comezas a aprender os golpeos principais, primeiro con directos en ambos lados, cross, ganchos… Fran dáballe á técnica unha enorme importancia de aí estar un mes enteiro diante dun espello só repetindo movementos e revisando se cada parte do meu corpo estaba ben colocada.
Todo ese tempo tamén me serviu para recibir dúas lección fundamentais: a primeira foi a importancia do aspecto psicolóxico no manterte duro nesa constancia e tendo paciencia a pesar das ganas que tiña de adestrar co resto, ademais os adestramentos organizábanse en tres bloques que ían de un quecemento, adestramento técnico e logo apartado físico e podo afirmar que logo de levar uns vinte anos adestrando de forma intensa fun dándome conta co paso do tempo que nunca practicara un deporte con tanta esixencia física. Esta ía dende a necesidade de forza nas túas pernas e torso e unha capacidade de resistencia inhumana. Mentalmente en momentos resultaba duro xa que o teu organismo levaba unhas sacudidas importantes pero co tempo resultaban do máis reconfortantes, algo que só entenderás se o evidenciaches algunha vez. A segunda cousa que me ensinou o boxeo nese mes foi que é un auténtico ascensor social como ningún outro. O boxeo iguala a todo o mundo que se pon uns guantes, dá igual a túa condición social, de onde veñas, da túa conta no BBVA porque no momento que tés unha persoa en fronte todo iso non che vale de nada, estás ti só e non estás xogando. Relacionado con isto cando ves a unha persoa que parece de todo menos deportista, máis baixa ca ti e ao que lle sacas 10 kg que non te confunda; quizais non lle durarías medio asalto, é dicir noventa segundos. Isto faiche replantexar moitas cousas na vida. Quizais a partir dese día pensaríame máis o xogar ao azar en noites de excesos porque nunca sabes a quen tes diante. O boxeo iguala e seguindo o que dicía George Foreman, o boxeo é o deporte ao que aspiran o resto de deportes.
Cando deixei de facer sombra, que é como se lle chama ao feito de simular combinacións sen oposición, comecei a adestrar co resto de compañeiros e xa me sentín boxeador. Calquera que boxeara poderache dicir que unha hostia pode dala calquera, non hai nada de complicado niso, o realmente difícil e esquivar as que che veñen de volta. Nos seguintes meses centráronse en mellorar e como todo deporte que comeces a practicar ao principio é moi motivador porque a marxe de mellora é infinita e os avances prodúcense moi rápido se lle dedicas horas. O feito de comezar a enlazar combinacións que entraban e sentir que fas diana con forza é unha sensación indescritible, cando aprendes a facer esquivas cal Nicolino Loche ou máis actualmente Josh Kelly, sentes que flotas na tarima mentres evitas que o teu opoñente te alcance e se desgasta fisicamente. É un camiño longo o aprender e mellorar, require de convicción pero grandes campións españoles que comezaron a boxear con vinte e sete anos, sete anos despois estaban disputando títulos mundiais de peso mosca, miremos a Ángel Moreno.
A Barry MacGuigan preguntáronlle porque se fixera boxeador, el respondeu “Non podo ser poeta, non sei contar historias”. Dende as súas orixes o boxeo está cheo de historias como esta. Podemos retrotraernos a grandes campións que sacaron a superficie a súa vida dende os barrios máis marxinais de EEUU, podemos citar por exemplo ao Harlem dos anos vinte que tiña vida propia, esa especie de terra prometida que defendían pensadores como Du Bois para a comunidade afroamericana. Poderíamos citar moitas máis zonas pero habitualmente teñen un denominador común que é a falta de oportunidades. Todo o conxunto de historias que envolve ao boxeo habitualmente están bañadas dunha especie de aura dificilmente de explicar ou para a cal non hai explicación. Cada combate de boxeo é unha historia en si mesma, un drama que recorda ás táboas do teatro nas súas formas pero non no seu fondo. Os boxeadores como os actores entran a escena na procura dunha experiencia plena, nunha escena pública. Abandonas a túa faciana de cordura para explorar as túas sensacións máis profundas. Entras ao ring practicamente espido e estás ti só converténdose nun momento de misticismo no cal te xogas a vida en moitos casos contra outra persoa que quere ocupar a mesma éxtase final ca ti, esta non deixa de ser unha representación onírica de ti mesmo. Cando comeza a obra o final é incerto entre os dous protagonistas que son observados por un frío terceiro nas súas butacas. Nese momento no que soa a campá, aparéntase entrar noutra dimensión temporal só rexida de tres en tres minutos eternos dentro e tremendamente acelerados fóra. A historia que se conta ten os seus propios códigos a súa propia linguaxe que non pode ser cuestionada sen unha verdadeira vontade de querer entendelos e mollar o pés.
– Rucho
Comentarios
Publicar un comentario